Fysiotherapie bij heupartrose draait vooral om oefentherapie. Je krijgt een programma op maat met krachtoefeningen, oefeningen voor dagelijkse bewegingen zoals opstaan en traplopen, en conditietraining zoals fietsen of wandelen. Je therapeut begeleidt je eerst en laat je daarna steeds meer zelfstandig oefenen. De Nederlandse richtlijn voor fysiotherapeuten adviseert oefentherapie bij heupartrose, ongeacht leeftijd, pijn of ernst van de slijtage. Oefeningen uit een filmpje helpen je zelden vooruit. Het verschil zit in de dosering: hoe zwaar, hoe vaak en wat je doet als je heup na het oefenen reageert. Bij HS Fysiotherapie in Almere kun je zonder verwijzing terecht, vaak al binnen 24 uur, en stellen we dat programma samen met jou op.
Kort samengevat
- Bewegen is de behandeling. Oefentherapie met uitleg kan pijn verminderen en je functioneren en kwaliteit van leven verbeteren, ook bij vergevorderde artrose.
- Een traject duurt meestal 8 tot 12 weken. Je begint met één à twee begeleide sessies per week, oefent daarnaast thuis en komt later nog terug voor een controle.
- Pijn is een doseersignaal, geen stopteken. Houdt de pijn na een activiteit langer dan een half uur aan, dan pas je de belasting aan. Stoppen met bewegen is niet de oplossing.
- Vergoeding: vanaf 18 jaar vergoedt de basisverzekering maximaal 12 behandelingen per 12 maanden bij heup- of knieartrose.
- Geen verwijzing nodig: je kunt direct een afspraak maken bij een fysiotherapeut.
Inhoudsopgave
- Wat er in je heup gebeurt bij artrose
- Zo verloopt een behandeltraject
- Oefeningen bij heupartrose
- Fietsen en wandelen met artrose
- Pijn tijdens of na het oefenen: wat nu?
- Aanvullende behandelingen naast het oefenen
- Vergoeding en verwijzing
- Onze kijk op heupartrose
- Starten bij HS Fysiotherapie in Almere
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat er in je heup gebeurt bij artrose
Bij artrose wordt het kraakbeen in het gewricht dunner en minder soepel. Kraakbeen is de gladde laag op de botuiteinden die zorgt dat het gewricht soepel beweegt. In de heup merk je dat vaak als startstijfheid: de eerste stappen na het opstaan of na lang zitten gaan stroef. Daarnaast heb je soms pijn in de lies, aan de zijkant van de heup of uitstralend naar het bovenbeen en de knie.
Veel mensen gaan dan minder bewegen, uit angst dat het gewricht verder slijt. Begrijpelijk, maar het werkt averechts. Het LUMC schrijft dat te weinig belasten je gewrichten juist stijver maakt. Ook je spieren worden zwakker, en dan vangen ze minder van de belasting op. Het Handboek Artrose, gebaseerd op de richtlijnen van huisartsen en fysiotherapeuten, zegt het duidelijk: bewegen maakt artrose niet erger, maar verlicht pijn en stijfheid.
Daar begint fysiotherapie. We kunnen het kraakbeen niet vervangen, maar we kunnen wel de spieren rond je heup sterker maken, je conditie verbeteren en je dagelijkse bewegingen makkelijker maken. Zo neemt de pijn vaak af en kun je weer meer.

Zo verloopt een behandeltraject
De KNGF-richtlijn (KNGF is de beroepsvereniging van fysiotherapeuten) beschrijft een duidelijke route. In de wetenschappelijke versie van de richtlijn uit 2020 staan vier behandelprofielen: uitleg met zelfstandig oefenen, kort begeleid oefenen, langer begeleid oefenen en oefentherapie rond een heupoperatie. Welk profiel bij jou past, hangt af van je klachten en je doelen. Zo ziet een traject er meestal uit:
- Intake en onderzoek. Je therapeut vraagt naar je klachten, wat je niet meer kunt en wat je weer wilt kunnen. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek: beweeglijkheid, kracht, looppatroon en hoe je opstaat en traploopt. Ook kijkt de therapeut naar alarmsignalen, klachten die wijzen op iets anders dan artrose. Hier gaat het vaak mis als je zelf begint: wie de oorzaak niet kent, kiest al snel de verkeerde oefeningen.
- Doelen afspreken. Een goed doel is concreet: twintig minuten wandelen met de hond, zonder steun de trap op, weer op de fiets naar je werk. Zo'n doel bepaalt welke oefeningen je krijgt.
- Uitleg en zelfmanagement. Je krijgt uitleg over artrose, over hoe je met pijn omgaat en over hoe je je dag indeelt. Zo weet je wat je zelf kunt doen tussen de afspraken door.
- Oefenprogramma op maat. Krachtoefeningen, functionele oefeningen en conditietraining, deels onder begeleiding en deels thuis. Het KNGF-oefenprogramma adviseert te starten met één à twee begeleide sessies per week.
- Geleidelijk opbouwen. Elke paar weken gaat de belasting omhoog: zwaarder, vaker of moeilijker. De therapeut stuurt bij op basis van hoe je heup reageert.
- Afbouwen en follow-up. Na 8 tot 12 weken oefen je vooral zelfstandig. Het oefenprogramma raadt daarna een of enkele controles aan, bijvoorbeeld na 3 en na 6 maanden. Zo houd je wat je hebt opgebouwd.
Die opbouw en het bijsturen zijn precies waarvoor je bij een fysiotherapeut komt. Meer over waarom begeleid oefenen zoveel oplevert, lees je in ons artikel over de rol van oefentherapie bij herstel.
Oefeningen bij heupartrose
De richtlijn noemt drie soorten oefeningen. Hieronder per soort een paar voorbeelden die we vaak gebruiken. Je therapeut kiest de uitvoering en de zwaarte die bij jouw heup passen.
Spierversterking rond heup en knie
Sterke bil- en bovenbeenspieren vangen een groot deel van de belasting op je heup op.
- Bruggetje: lig op je rug met gebogen knieën, til je bekken op tot je lichaam een rechte lijn vormt, houd twee tellen vast en zak rustig terug.
- Been zijwaarts heffen: lig op je zij en til je bovenste been gestrekt op, met je tenen naar voren. Dit traint de spieren aan de zijkant van je heup, die belangrijk zijn voor een stabiel looppatroon.
- Kniestrekken in zit: strek vanuit stoelzit je been en houd het even vast. Later kun je een enkelgewichtje toevoegen.
Functionele oefeningen
Dit zijn de bewegingen uit je dagelijks leven, geoefend op een manier die je heup sterker maakt.
- Opstaan uit een stoel: sta zonder je handen te gebruiken op en ga net zo gecontroleerd weer zitten. Een stoel met armleuningen of een hogere zitting maakt het in het begin makkelijker. Een duidelijke uitleg van de techniek vind je bij deze sit-to-stand oefening stap voor stap.
- Opstapjes: stap op de onderste traptrede en weer af, met een hand aan de leuning.
- Balans: sta op één been naast het aanrecht. Een stabiele heup verkleint de kans op vallen. Voorbeelden van veilige balansoefeningen voor ouderen laten zien hoe je dit stap voor stap moeilijker maakt. In ons artikel met balansoefeningen voor thuis staan er nog acht.
Conditietraining
Fietsen, wandelen, zwemmen of aquajoggen. Hierover meer in de volgende paragraaf.
Hoe vaak en hoe zwaar?
Het KNGF-oefenprogramma geeft als richtlijn:
| Onderdeel | Hoe vaak | Opbouw |
|---|---|---|
| Kracht- en functionele oefeningen | minimaal 2 dagen per week | geleidelijk zwaarder, afgestemd met je therapeut |
| Conditietraining (fietsen, wandelen) | bij voorkeur dagelijks, minimaal 5 dagen per week 30 minuten | rustig beginnen als je niet gewend bent te sporten |
| Begeleide sessies | 1 à 2 per week aan het begin | afbouwen naarmate je zelfstandiger oefent |
| Totale behandelperiode | 8 tot 12 weken | daarna follow-up, bijvoorbeeld na 3 en 6 maanden |
De meest gemaakte fout is te voorzichtig blijven. Een oefening die na drie weken nog net zo makkelijk voelt als op dag één, levert weinig meer op. De tweede fout is het omgekeerde: na een goede week alles tegelijk verdubbelen. Je therapeut zoekt het midden. Het moet uitdagend genoeg zijn om sterker te worden en rustig genoeg zodat je heup kan wennen.
Fietsen en wandelen met artrose
Fietsen is een van de fijnste vormen van conditietraining bij heup- en knieartrose. Je gewricht beweegt veel, terwijl je lichaamsgewicht grotendeels door het zadel wordt gedragen. Het LUMC noemt fietsen als voorbeeld van de minimaal 30 minuten matig intensieve beweging per dag die het adviseert.

Hoe zwaar? Het KNGF-oefenprogramma gebruikt de Borgschaal, een score van 6 tot 20 voor hoe zwaar je de inspanning zelf voelt. Ben je niet gewend aan sporten, begin dan rond 12 tot 13 (redelijk licht tot wat zwaar: je kunt nog praten). Ben je al wat fitter, dan mag het 14 tot 17 worden. Voor de duur geeft een oefenprogramma van het Slingeland Ziekenhuis een praktisch voorbeeld, opgesteld voor knieartrose maar goed bruikbaar voor de opbouw: vier weken 10 tot 15 minuten, dan vier weken 15 minuten, daarna langer.
Een paar tips voor je heup op de fiets:
- Zadelhoogte: te laag betekent een diepe heupbuiging bij elke trapbeweging. Zet het zadel zo dat je knie onderin nog licht gebogen is.
- Opstappen: een lage instap scheelt veel. Je hoeft je been dan niet hoog over het zadel te zwaaien.
- Hometrainer: handig bij slecht weer en om rustig te beginnen, want je bepaalt zelf de weerstand.
- Wandelen: begin met korte, vlakke rondjes en verleng elke week een paar minuten. Stevige schoenen met demping maken het verschil.
Wil je fietsen omdat ook je knie artrose heeft? In ons artikel over fysiotherapie bij knieartrose lees je wat er voor de knie anders is.
Pijn tijdens of na het oefenen: wat nu?
Een beetje extra gevoeligheid tijdens of na het oefenen hoort erbij en is geen teken van schade. Het gaat om hoe lang het aanhoudt. Het LUMC hanteert een duidelijke vuistregel: pijn die langer dan een half uur na een activiteit aanhoudt, is een teken van overbelasting. Wat je dan doet:
- doe de activiteit de volgende keer in een rustiger tempo;
- pas de uitvoering aan, bijvoorbeeld een hogere stoel bij opstaan of minder weerstand op de fiets;
- verdeel de belasting, bijvoorbeeld door de leuning te gebruiken;
- gebruik een hulpmiddel als dat helpt, zoals een wandelstok in de hand aan de andere kant van je pijnlijke heup.
Het Slingeland-programma houdt een vergelijkbare grens aan: neemt de pijn na de training toe en houdt die langer dan twee uur aan, dan verlaag je de intensiteit van de volgende training. Het belangrijkste advies uit het Handboek Artrose is dat je bij meer klachten niet stopt met bewegen, maar advies vraagt.
Neem in deze situaties contact op met je huisarts en wacht niet af:
- je heup is plotseling rood, warm en gezwollen, of je hebt koorts;
- je kunt na een val niet meer op je been staan;
- je hebt veel pijn in rust of 's nachts, die niet minder wordt als je van houding verandert;
- je valt onverklaarbaar af of voelt je algeheel ziek.
Bij de intake kijken wij ook naar deze alarmsignalen. Vinden we iets dat niet bij artrose past, dan sturen we je door naar je huisarts.
Aanvullende behandelingen naast het oefenen
Oefenen is de basis. Soms staat de pijn of de spierspanning het oefenen in de weg: je bilspieren zitten muurvast of je durft door de pijn niet goed te belasten. Dan kunnen aanvullende technieken je helpen om weer in beweging te komen. Bij HS Fysiotherapie werken we onder andere met:
- Dry needling: een dunne naald in een gespannen spierknoop om de spanning te verminderen;
- Medical taping: elastische tape die steun geeft tijdens het bewegen;
- Cupping: vacuümcups op de huid rond gespannen spiergroepen;
- Mobiliseren: de therapeut beweegt het gewricht zelf voorzichtig door. Lees meer over mobilisatie stap voor stap.
We zetten deze technieken in als ze passen bij jouw klacht en altijd samen met je oefenprogramma, zodat je daarna weer verder kunt met oefenen.
Als de artrose ver gevorderd is en oefenen, afvallen en pijnstilling te weinig helpen, kan een kunstheup aan de orde zijn. Dat beslis je samen met je huisarts en de orthopedisch chirurg. Ook dan helpt oefenen: voor de operatie om sterk aan de start te verschijnen en erna om weer mobiel te worden. Het Kennisplatform Fysiotherapie noemt dat oefentherapie een operatie soms kan uitstellen. Na een operatie lees je in ons artikel over revalidatie na een heupprothese hoe het herstel verloopt.
Vergoeding en verwijzing
Oefentherapie bij artrose van heup en knie zit sinds 1 januari 2018 in het basispakket. Volgens Zorginstituut Nederland geldt de vergoeding voor maximaal 12 behandelingen per periode van 12 maanden. Dat is voor volwassenen vanaf 18 jaar, en de 12 behandelingen gelden voor heup- en knieartrose samen.
Drie dingen die je vooraf wilt weten:
- Verwijzing: die heb je niet nodig. Je kunt direct naar de fysiotherapeut.
- Eigen risico: normaal tellen deze behandelingen mee voor je eigen risico. Verschillende zorgverzekeraars hebben het eigen risico in 2026 laten vervallen als je naar een gecontracteerde fysiotherapeut gaat, zoals Zilveren Kruis per 1 januari 2026. Dit verschilt per verzekeraar en per jaar, dus kijk in je eigen polis wat voor jou geldt.
- Na 12 behandelingen: heb je meer nodig, dan kan een aanvullende verzekering de rest vergoeden. Ook dat staat in je polis.
Twaalf behandelingen lijken weinig voor een traject van 8 tot 12 weken met follow-up. Daarom is een goede verdeling belangrijk: in het begin vaker begeleid, daarna minder vaak en de controles bewaren voor later. Daar denken we bij de intake met je over mee.
Onze kijk op heupartrose
Wat we vaak horen bij mensen met heupartrose is: "Ik dacht dat ik moest ontzien." Ze zijn minder gaan wandelen, nemen de auto voor korte stukjes en zien de trap als een obstakel. Dat is heel begrijpelijk. Toch maakt juist dat de heup stijver en de spieren zwakker.
Wij zien artrose niet als eindpunt, maar als een reden om slimmer te gaan bewegen. Daarom beginnen we altijd met luisteren. Wat wil jij weer kunnen? Met de kleinkinderen naar het park, je werkdag zonder zeurende lies, weer op de racefiets? Dat doel bepaalt je behandelplan, niet een standaardlijstje oefeningen.
We geloven ook dat je niet weken moet wachten als je pijn hebt. Hoe eerder je weet wat je wel kunt doen, hoe kleiner de kans dat je in een vicieuze cirkel van minder bewegen en meer pijn terechtkomt. Daarom kun je bij ons zonder verwijzing terecht en plannen we je afspraak het liefst binnen 24 uur.
Zit de pijn het oefenen in de weg, dan zetten we dry needling, taping of cupping in om je weer op weg te helpen. Het einddoel blijft hetzelfde: dat je zelf weer vertrouwen krijgt in je heup en vrij kunt bewegen.
Hamed
Starten bij HS Fysiotherapie in Almere
Wil je weten wat jouw heup nodig heeft? Je begint met een intake, screening en onderzoek (€ 72,50). Daarna volgen behandelsessies van € 45 per keer. Kun je moeilijk de deur uit, dan komen we in Almere en omgeving ook aan huis (€ 55 per behandeling). Je hebt geen verwijzing nodig en we plannen je meestal binnen 24 uur in. Alle tarieven staan op onze pagina met tarieven.

Naast fysiotherapie en oefentherapie bieden we ook sport- en voedingsadvies en personal training. Dat is fijn als je na je traject zelfstandig verder wilt trainen of wilt afvallen om je heup te ontlasten. Bekijk onze specialisaties voor alle mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Mag ik nog sporten met heupartrose?
Ja, en bewegen wordt juist aangeraden. Fietsen, wandelen, zwemmen en krachttraining passen goed bij heupartrose. Bij sporten met veel springen of draaien kijk je samen met je fysiotherapeut hoe je heup reageert en hoe je de belasting opbouwt.
Hoe snel merk ik resultaat van fysiotherapie?
Dat verschilt per persoon. Het KNGF-oefenprogramma gaat uit van een behandelperiode van 8 tot 12 weken. Veel mensen merken in de eerste weken al dat opstaan en lopen makkelijker gaan. Spierkracht en conditie bouwen zich verder op als je thuis blijft oefenen.
Is een warmtekussen of rust beter bij een pijnlijke heup?
Warmte kan een stijve heup prettig losser maken, bijvoorbeeld voor het oefenen. Volledige rust is niet goed: daar worden je gewrichten stijver van. Heb je een dag meer last, beweeg dan rustiger in plaats van helemaal niet.
Heb ik een röntgenfoto nodig voordat ik start?
Voor fysiotherapie is dat meestal niet nodig. De fysiotherapeut stelt bij de intake vast of je klachten passen bij artrose en let daarbij op alarmsignalen. Passen je klachten niet bij artrose, dan verwijzen we je door naar je huisarts.
Werkt fysiotherapie ook als mijn artrose al ver gevorderd is?
Ja. De richtlijn adviseert oefentherapie ongeacht de ernst van de gewrichtsschade. Volgens het Kennisplatform Fysiotherapie kan oefentherapie ook in een vergevorderd stadium effectief zijn en een operatie soms uitstellen.
Bronnen
- KNGF-richtlijn Artrose heup-knie (Zorginzicht)
- A clinical practice guideline for physical therapy in hip and knee osteoarthritis (2020)
- Kennisplatform Fysiotherapie: factsheet fysiotherapie bij heup- en knieartrose
- KNGF: Oefenprogramma knie- en heupartrose
- Handboek Artrose (artrosegezond.nl)
- LUMC: gewrichtsbescherming bij gewrichtsklachten
- Slingeland Ziekenhuis: oefentherapie bij knieartrose
- Zorginstituut Nederland: pakketadvies fysiotherapie en oefentherapie bij artrose
- Zilveren Kruis: fysio- en oefentherapie bij knie- of heupartrose
